جـِـگَر یا کَبـِد بزرگترین غده بدن است و در سوخت و ساز یدن نقش دارد.

کبد به وزن تقریبی ۱۵۰۰ گرم، بزرگترین غده‌ی بدن است و دو لوب اصلی، راست و چپ دارد.

محل این اندام در یک چهارم بالایی حفره شکمی بوده، و درست زیر دیافراگم قرار دارد. کبد در سمت راست معده است و روی کیسه صفرا قرار دارد.

کبد از دو منبع خونی تغذیه می شود:
شریان کبدی، که یک سوم خون کبد را تامین می‌کند و از آئورت منشا می‌گیرد، و ورید باب یا همان ورید پورت که دو سوم خون کبد را تامین می‌کند و خون گرفته شده از لوله ی گوارش را به آن می‌رساند. تمام خونی که از دستگاه گوارش عیور کرده است، توسط یک سیاهرگ به نام پورت وارد کبد می شود.

مجموعه‌ای از مجاری صفراوی نیز در کبد وجود دارند که صفرا (که منشأ آن سلول های کبدی است) از طریق این مجاری خارج می‌شود.

به شاخه‌های بلند مجاری صفراوی که درون و بیرون کبد قرار دارند درخت صفراوی گفته می شود. صفرای تولید شده در کبد در کانال‌های صفراوی که با مجاری صفراوی ادغام شده، جمع می‌شوند. درون کبد، این مجاری، مجاری صفراوی داخل کبدی نامیده می‌شوند (درون کبد)، و هنگامی که خارج می‌شوند آن‌ها را خارج کبدی (بیرون از کبد) می‌نامند. مجاری داخل کبدی درنهایت به مجاری کبدی چپ و راست تخلیه می‌شوند و به هم می پیوندند و مجرای مشترک کبدی را می‌سازند. مجرای سیستیک کیسه صفرا با مجرای مشترک کبدی متصل شده و مجرای مشترک صفرا را تشکیل می‌دهند.

در قسمت آناتومی کیسه صفرا این قسمت را بیشتر توضیح خواهیم داد.

کبد می تواند حتی خودش را هم ترمیم کند. وجود ۲۰- ۱۰ درصد از کل کبد برای ادامه‌ی حیات کافی است و اگر در یک جراحی پزشک مجبور شود مقداری از کبد را بردارد، خود کبد ، خودش را ترمیم می کند و بزرگ می شود؛ ولی با خارج کردن تمام کبد از بدن، مرگ در عرض۲۴ ساعت اتفاق می‌افتد. کبد برای انجام بیشتر اعمال متابولیک بدن ضروری بوده و بیش از ۵۰۰ عمل مختلف را انجام می‌دهد.

کارهای اصلی کبد عبارت‌اند از:
– سوخت و ساز کربوهیدرات، پروتئین و چربی؛
– ذخیره و فعال کردن ویتامین‌ها و مواد معدنی؛
– تبدیل آمونیاک به اوره؛
– متابولیسم استروئیدها؛
– کبد  کارخانه تصفیه ی خون بدن نیز هست. یعنی برخی سموم که برای بدن مضر هستند را از خون جدا می کند و از طریق صفرا آنها را دفع می کند و یا آنها را به مواد بی ضرر تبدیل می کند.

-فراهم ساختن سریع انرژی در هنگام ضرورت.

-ذخیره آهن در بدن

-سلولهای کبدی پروتئین‌های مختلفی را به طور دائمی می‌سازند از جمله آلبومین، پروترومبین، فیبرینوژن، لیپو پروتئینها و هپارین.


کبد صفرا تولید می‌کند، نمک‌های صفراوی برای هضم و جذب چربی و ویتامین‌های محلول در چربی استفاده می‌شوند و بیلی روبین محصول نهایی انهدام گلبول‌های قرمز، در کبد ترکیب شده و از طریق صفرا دفع می‌شود.

کبد به عنوان یک سیستم تنظیم کننده مهم برای گلوکز خون عمل می‌کند یعنی : هنگامی که غذا می خورید،گلوکز که همان قند خون  است تا غلظت زیادی بالا می‌رود و باعث می شود میزان ترشح انسولین خون نیز افزایش می‌یابد. در حدود ۳/۲ گلوکز جذب شده از روده بلافاصله به گلیکوژن تبدیل می شود که حالت ذخیره ای گلوگز است و در کبد ذخیره می‌شود. در طی ساعات بعد که غلظت گلوکز خون و نیز در این ترشح انسولین کاهش می‌یابد، کبد گلیکوژن را تجزیه و به گلوکز تبدیل می‌کند، یه این ترتیب قند خون بدن تنظیم می شود.

اما در افرادی که بیماری های کبدی دارند این مکانیسمها تا حدود زیادی غیر فعال می شود.

با یک کلیک می توانید این مطلب را به اشتراک بگذارید